جابه‌جایی راحت بین زبان‌های ورودی کیبورد

وقتی که فقط دو تا زبان ورودی برای کیبورد تعریف کرده باشیم (مثلاً «فارسی» و «انگلیسی»)، جابه‌جایی بین اون‌ها به‌سادگی با استفاده از Alt + Shift انجام می‌شه (یا حالا هر میان‌بُر دیگه‌ای که شما بهش عادت دارید). اما زمانی که تعداد زبان‌ها از دو تا بیشتر بشه، دیگه Alt + Shift خیلی راه‌حل جالبی نیست، چون که ما رو مجبور می‌کنه تا داخل لیست زبان‌های ورودی کیبورد، دور بزنیم تا به زبون مورد نظرمون برسیم. داخل این جور موارد، راه‌حل بهتر می‌تونه استفاده از کلیدهای میان‌بُر برای انتخاب مستقیم هر زبان ورودی باشه. این امکان، هم در ویندوز و هم در لینوکس وجود داره. اما علاوه بر اون، KDE یه امکانی تحت عنوان «Spare layouts» ارائه می‌ده که داخل بعضی از سناریوهای استفاده از کیبورد، می‌تونه همون راحتی Alt + Shift رو دوباره به ما هدیه کنه! :)

یه سناریوی خیلی رایج برای ما، تعریف کردن دو تا زبان ورودی برای کیبورد هست: «فارسی» و «انگلیسی». حالت عادی و سنتی تغییر زبان ورودی با استفاده از ترکیب Alt + Shift، خُب روی دو تا زبان، خیلی خوب عمل می‌کنه دیگه: با استفاده از این میان‌بُر، به سادگی می‌شه که زبان ورودی کیبورد رو از «زبون فعلی» به «اون یکی زبون» تغییر داد؛ مثلاً من الان موقع تایپ همین جلمه، می‌دونم که دارم «فارسی» تایپ می‌کنم و در نتیجه، با فشردن Alt + Shift، به زبون «انگلیسی» سوئیچ می‌کنم. و برعکس.

حالا زمانی که یه زبان دیگه هم به این‌ها اضافه بشه، دیگه جابه‌جا شدن بین این سه زبان، ممکنه که یه کمی دردسر بشه. در واقع، ترکیب Alt + Shift، دیگه فقط من رو می‌بَره به «زبان بعدی»… مثلاً فرض کنیم که من سه زبان رو با ترتیب «فارسی»، «انگلیسی»، و «روسی» تعریف کرده باشم. حالا اگر در حال تایپ «انگلیسی» باشم و بخوام برم به «فارسی»، فشردن Alt + Shift من رو به «روسی» می‌بره و لازمه که دوباره زبان رو تغییر بدم تا به «فارسی» برسم. قاعدتاً وقتی که زبان‌های چهارم و پنجم و … هم اضافه بشن، دردسر تغییر زبان هم بیشتر می‌شه. این مسأله، ممکنه که خیلی مطلوب نباشه.

نکته

توجه داشته باشید که Alt + Shift، تنها میان‌بُر موجود برای تغییر زبان ورودی نیست و مثلاً Win + Space هم در ویندوز وجود داره یا اصلاً میشه میان‌بُرهای دیگه‌ای هم برای تغییر زبان در ویندوز یا لینوکس تعریف کرد. برای مقاصد این مقاله، مهم نیست که شما دقیقاً به چه میان‌بُری برای تغییر زبان عادت دارید (می‌خواد Alt + Shift باشه یا Win + Space یا هر چیز دیگه‌ای). پس اگر مثلاً از Win + Space برای تغییر زبان استفاده می‌کنید، راهکارهای مطرح شده داخل این مقاله، باز هم ممکنه که به کارتون بیاد. از اونجایی که من خودم به Alt + Shift عادت دارم و به نظرم آشناتر می‌آد، پس داخل این مقاله از «Alt + Shift» برای بیان مفهوم «میان‌بُر تغییر زبان» استفاده می‌کنم.

تعریف کلید میان‌بُرِ مخصوص برای هر زبان

خب. گفتیم که وقتی تعداد زبان‌های ورودی‌ای که تعریف کرده‌ایم، سه تا یا بیشتر بشه، ممکنه که برای تغییر زبان با استفاده از Alt + Shift، نیاز داشته باشیم تا چند بار این میان‌بُر رو فشار بدیم.

حالا واسه اینکه نیازی نباشه که بخوایم حواسمون رو جمع کنیم که دقیقاً چند بار باید Alt + Shift رو بزنیم، می‌تونیم برای هر زبان، کلید میان‌بُرِ مخصوص به خودش رو تعریف کنیم. در این حالت، احتمالاً دیگه از Alt + Shift استفاده نمی‌کنیم و برای تغییر زبان ورودی به هر زبون خاص، از کلید میان‌بُر مخصوص به همون زبان استفاده می‌کنیم. مثلاً داخل ویندوز و لینوکس، می‌شه که میان‌بُر Ctrl + 1 رو به «فارسی» اختصاص بدیم، Ctrl + 2 رو به «انگلیسی»، و Ctrl + 3 رو هم برای «روسی» تعریف کنیم. حالا دیگه هر موقع که بخوایم زبان رو مثلاً به «فارسی» تغییر بدیم، کافیه که فقط یک بار، Ctrl + 1 رو بزنیم؛ دیگه اهمیتی نداره که زبان فعلی ما «انگلیسی» باشه یا «روسی».

تنظیمات برای ویندوز 10

برای تنظیم این میان‌بُرها داخل ویندوز 10، باید مسیر زیر رو طی کنید: (البته توجه داشته باشید که این مسیر، ممکنه داخل نسخه‌های مختلف ویندوز 10، کمی متفاوت باشه.)

Settings ▶ Time & Language ▶ Language ▶ Keyboard ▶ Input language hot keys

با یه همچین پنجره‌ای روبه‌رو می‌شید:

داخل این پنجره، هر زبان رو انتخاب کنید و Change Key Sequence رو بزنید. یه دیالوگ دیگه باز می‌شه که می‌تونید داخل اون، میان‌بُر انتخابی خودتون رو تنظیم کنید:

مثلاً داخل تصویر زیر می‌بینید که میان‌بُرها طبق مثال بالا تنظیم شده‌اند. Apply یا OK رو می‌زنید و تمام.

البته انگار این امکان داخل بعضی از نسخه‌های ویندوز 10، یه‌کمی باگ داره… پس اگر تنظیمات رو انجام دادید ولی اِعمال نشد، می‌تونید یه بار از یوزِرِتون داخل ویندوز 10، Sign out کنید و دوباره Sign in بشید، یا کلاً یه بار Restart کنید. خود من همین الان وقتی این تنظیمات رو انجام دادم، فقط بعد از Sign out و Sign in کردن، اِعمال شد. تازه، وقتی که دوباره به همون تنظیمات برگشتم، دیدم که میان‌بُرِ یکی از زبان‌ها رو دوباره (None) زده، درحالی‌که میان‌بُر در واقع، کار می‌کنه… یه جست‌وجوی سطحی هم در این مورد زدم و متوجه شدم که افراد دیگه‌ای هم این باگ‌ها رو تجربه کرده‌اند. اگر دیدید که تنظیمات میان‌بُرها، بعد از یه مدتی ناپدید و غیرفعال می‌شن، ممکنه که مطالب موجود داخل این سؤال یا این یکی سؤال از سایت Super User، به کارِتون بیاد.

تنظیمات برای KDE

برای تنظیم کردن این میان‌بُرها داخل KDE، مسیر زیر رو برای دسترسی به تنظیمات زبان‌های ورودی طی کنید:

System Settings ▶ Input Devices ▶ Keyboard ▶ Layouts

حالا روبه‌روی هر زبان، زیر بخش Shortcut که خالی هست، کلیک کنید تا بتونید براش میان‌بُر تعریف کنید. شکل زیر رو ببینید:

اگر تنظیمات رو طبق مثال انجام بدیم، یه همچین نتیجه‌ای رو می‌بینیم:

اما…

این، یه راه‌حل کلی و جامع برای افرادی هست که بیشتر از دو تا زبان برای ورودی کیبورد تعریف کرده‌اند… ولی… راستش به نظر شخصی من، این راه‌حل، دیگه لذت و راحتی استفاده از Alt + Shift رو نداره… :D

دو سناریوی استفاده‌ی من از کیبورد

با وجود اینکه من الان سه تا زبان ورودی برای کیبورد تعریف کرده‌ام («فارسی»، «انگلیسی»، و «روسی»)، اما موقع انجام هر کار خاص با کامپیوتر، فقط به دو تاشون به‌طور همزمان نیاز دارم. در واقع، در طی چند سال قبلی، استفاده‌ی من از کیبورد، بیشتر محدود به این دو سناریو بوده:

  • سناریوی اول، مثل همون حالت آشنایی هست که قبل از اضافه شدن زبان «روسی» وجود داشت: داخل این سناریو، من فقط بین «فارسی و انگلیسی» جابه‌جا می‌شم. مثلاً همین الان، موقع تایپ این مقاله، من دارم داخل محدوده‌ی همین سناریوی اول کار می‌کنم؛ چون فقط دارم از «فارسی» و «انگلیسی» استفاده می‌کنم و فعلاً نیازی به «روسی» ندارم. 
    وقتی که دارم داخل این سناریو کار می‌کنم، تمایل دارم که کیبورد من فقط دو تا زبان «فارسی» و «انگلیسی» رو داشته باشه؛ پس توی این حالت، اگر از Alt + Shift برای تغییر زبان استفاده کنم، دوست دارم که دیگه زبان «روسی» اصلاً انتخاب نشه و Alt + Shift، فقط من رو بین «فارسی و انگلیسی» جابه‌جا کنه.
  • سناریوی دوم برای من، سوئیچ کردن بین «روسی و انگلیسی» هست؛ مثلاً وقت‌هایی که دارم مطالعه‌ی روسی انجام می‌دم، فقط به «روسی» و «انگلیسی» نیاز دارم و معمولاً نیازی به «فارسی» ندارم. 
    موقعی که دارم داخل این سناریو کار می‌کنم، تمایل دارم که زبون «فارسی» کیبورد رو نادیده بگیرم، جوری که انگار کیبورد من، فقط دو تا زبون «روسی» و «انگلیسی» رو داره و با زدن Alt + Shift، فقط بین «روسی و انگلیسی» سوئیچ می‌کنه.

البته ادعا نمی‌کنم که این دو سناریو، تنها سناریوهای ممکن برای استفاده از سه زبان هستن؛ خیر، بلکه حداقل دو سناریوی دیگه هم وجود داره دیگه: مثل سناریوی سومی که داخل اون من دوست دارم بین «فارسی و روسی» جابه‌جا بشم و «انگلیسی» رو نادیده بگیرم و مثلاً سناریوی چهارمی که من در اون، به هر سه زبان احتیاج دارم. صرفاً قضیه اینه که سناریوی سوم و چهارم، فعلاً اون‌قدر برای من اتفاق نمی‌افتن. در صورت اتفاق افتادن هم، همیشه می‌شه به همون راه‌حل قبلی رجوع کرد و از کلید میان‌بُرِ هر زبان برای سوئیچ بهش استفاده کرد.

برگردیم به بحث اصلی. نقطه‌ی مشترک بین این دو سناریوی فعلی من، زبان «انگلیسی» هست و اینکه داخل هر سناریو، من فقط به یک زبان دیگه به‌جز «انگلیسی» نیاز دارم. پس اگر روشی باشه که «انگلیسی» رو به عنوان زبان ورودی مشترک انتخاب کنم و زبان ورودی دوم رو بتونم بر اساس سناریوی مورد نیازم، تعیین کنم و تغییر بدم، اون‌وقت همه‌چی تمومه! دیگه حقیقتاً موقع کار داخل هر سناریو، فقط همون دو تا زبونی که تحت اون حالت خاص بهشون نیاز دارم، توسط Alt + Shift تغییر داده می‌شن؛ پس می‌تونم به استفاده از Alt + Shift محبوبم ادامه بدم! :))

از قضای روزگار، KDE یه امکانی تحت عنوان «Spare layouts» داره که دقیقاً این شیوه‌ی استفاده‌ی من رو از کیبورد، به‌خوبی پوشش می‌ده!

Spare layouts در KDE

تنظیم کردن Spare layouts اینقدر ساده است، که اصلاً نیاز به توضیح خاصی نداره! :)) مسیر زیر رو برای دسترسی به تنظیمات زبان‌های ورودی طی کنید:

System Settings ▶ Input Devices ▶ Keyboard ▶ Layouts

اول، باید زبان مشترک مورد نیاز خودمون رو در بالای لیست قرار بدیم؛ مثلاً داخل سناریوهای استفاده‌ی من، «انگلیسی» زبان مشترک هست و در بالای لیست قرار می‌گیره. حالا کافیه که تیک Spare layouts رو بزنیم و مقدار Main layout count رو هم روی همون پیش‌فرض 2 باقی بذاریم. تصویر زیر رو ببینید:

تمام! :))

باید توجه داشته باشیم که Spare layouts، امکان استفاده از زبان سوم رو از بین نمی‌بَره؛ بلکه تنها کاری که می‌کنه اینه که تعداد زبان‌هایی رو که داخل لیست Alt + Shift قرار دارن، به مقدار Main layout count کاهش می‌ده. پس اگر این مقدار رو 2 انتخاب کنیم، فقط دو تا زبون داخل لیست Alt + Shift قرار می‌گیرن، با وجود اینکه سیستم ما هنوز از تمام زبان‌هایی که براش تعریف کرده‌ایم، پشتیبانی می‌کنه. سوئیچ کردن به اون زبان‌های دیگه، می‌تونه با استفاده از موس و نشانگر زبان ورودی در گوشه‌ی سمت راست و پایین صفحه یا توسط میان‌بُرهای خاص هر زبان انجام بشه (مثلاً Ctrl + 3 برای سوئیچ به «روسی»).

مثلاً با تنظیماتی که انجام دادیم، اولِ کاری زبان‌های «انگلیسی» و «فارسی» داخل لیست Alt + Shift قرار می‌گیرن. حالا تا زمانی که فقط «فارسی» و «انگلیسی» رو نیاز داریم، که می‌تونیم راحت با Alt + Shift بینشون سوئیچ کنیم. اما اگر به «روسی» نیاز پیدا کردیم، می‌تونیم مثلاً با فشردن Ctrl + 3، اون رو انتخاب کنیم. خب، حالا که «روسی» رو انتخاب کرده‌ایم، از این به بعد، زبون‌های «انگلیسی» و «روسی» داخل لیست Alt + Shift قرار می‌گیرن! دوباره اگر یه موقعی به «فارسی» نیاز شد، می‌تونیم مثلاً با Ctrl + 1 اون رو انتخاب کنیم و به جای «روسی»، داخل لیست Alt + Shift قرارش بدیم.

اگر سناریوی استفاده‌ی شما با مواردی که مطرح کردم، متفاوت هست، می‌تونید که با اون مقدار Main layout count بازی کنید تا ببینید که آیا رفتار تغییر زبان سیستم، متناسب با سناریوی شما می‌شه یا خیر. البته توجه داشته باشید که با افزایش مقدار Main layout count، تعداد زبان‌های موجود داخل لیست Alt + Shift هم از دو تا بیشتر می‌شه و اون راحتی کار با Alt + Shift رو دوباره یه‌جورایی از دست می‌دیم.

جمع‌بندی

وقتی که تعداد زبان‌های ورودی کیبورد ما از دو تا بیشتر بشه، دیگه استفاده از میان‌بُر تغییر زبان ورودی (Alt + Shift)، اون راحتی خودش رو از دست می‌ده؛ چراکه ما رو مجبور می‌کنه تا داخل لیست زبان‌های تعریف شده دور بزنیم تا به زبون مورد نظر خودمون برسیم.

یه راه‌حل جامع واسه این مشکل، تعریف کردن کلیدهای میان‌بُر برای هر زبان هست؛ به‌طوری که با فشار دادن کلید میان‌بُر مخصوص هر زبان، مستقیماً به اون زبان سوئیچ می‌کنیم و دیگه نیازی به دور زدن داخل لیست زبان‌ها با Alt + Shift نیست. در این حالت، احتمالاً Alt + Shift به فراموشی سپرده می‌شه و به جای اون، باید کلیدهای میان‌بُر هر زبان رو به خاطر بسپریم.

البته که این راه‌حل، جامع هست و می‌تونه طیف گسترده‌ای از نیازها و سناریوهای استفاده رو پوشش بده، اما رابطه‌ی من با Alt + Shift خیلی عمیق‌تر از اونی بود که بتونم باهاش خداحافظی کنم! :)) به همین خاطر، امکان «Spare layouts» رو در KDE یافته، و بلکه، اون رو دریافتم! :D «Spare layouts» به من این امکان رو می‌ده تا با حفظ سه تا زبان ورودی برای کیبوردم، باز هم بتونم موقع کار با کامپیوتر از راحتی تغییر زبان با Alt + Shift لذت ببرم.